Contour

  

WE CREATE, CONNECT AND GUIDE

Biedt de Corona crisis opportuniteiten voor de kunstbelegger ?

Is kunst een goede alternatieve belegging als de economische beurzen zakken ? Die vraag roept meteen een andere vraag op: is kunst überhaupt wel vatbaar voor een financiële belegging ? De handel in kunstwerken is relatief traag – het kan maanden duren vooraleer een werk via een kunsthandelaar doorverkocht geraakt. Bovendien is de investeringscomponent bij de aankoop van kunst zeker niet de belangrijkste bron langs de kant van de verzamelaar of belegger in kunst. Dat alle kunst in waarde stijgt, is zeker geen algemeen gedragen ambitie. Dit gezegd zijnde, wordt de waarde van kunst wel degelijk afgeleid van de vraag en aanbod op de markt waarop ze worden verhandeld en kan het zeker dienst doen – zoals goud – als een hedge tegen onzekere economische tijden. Geldt dit voor alle kunstwerken ? De werking van een (kunst)markt, houdt in dat er manieren bestaan om beroep te doen op gepoolde data die de investeerder in staat stellen om de prestaties van de kunstwerken te volgen. Die data zijn voorhanden maar zijn er enkel voor topwerken die worden verkocht in de meest prestigieuze kunstgaleries of beurzen. Opnieuw de grootste gemene deler van die semi-wetenschappelijke initiatieven is toch dat de data te variabel en te beperkt zijn. Dus een belegging in kunst is mogelijk maar blijft riskant ? Absoluut, als belegger ben je niet zo goed beschermd in vergelijking met bijvoorbeeld de aankoop van aandelen. Als je aandelen koopt, is er meestal een soort van inlichtingendocument (‘prospectus’) beschikbaar met informatie over de risico’s over de markt en de betrokken onderneming. Bij de aankoop van een kunstwerk heeft de galeriehouder, in de regel, geen verplichting om informatie mee te delen. Als hij iets meedeelt moet die informatie bovendien niet volledig zijn tenzij hij wist dat bepaalde informatie voor de belegger cruciaal was. De belegger heeft dus een onderzoekplicht wat in de praktijk, vaak op problemen stuit omwille van het gebrek aan transparantie op de markt. Hoe kan ik dan beleggen in kunst ? beleggen deed je vroeger via een kunstfonds. Die fondsen werden de laatste jaren stilaan vervangen door het concept van ‘fractional ownership’. Dit houdt in dat een investeringsplatform een kunstwerk opdeelt in een soort van aandelen en die verkoopt aan een beleggerspubliek die mede-eigenaar worden van een kunstwerk. Investeringsplatformen die dergelijke structuren opzetten (Masterworks, feral Horses, enz.) gooien met grote rendementen. Zij beheren dat kusntwerk dan in opdracht van de beleggers (deelname aan beurzen, expo bij musea onderhandelen, enz.) Als belegger ben je wel beter beschermd in de zin dat die investeringsplatformen hun eigen due diligence rond het bestaan van een markt voor bepaalde kunstwerken voeren. Je bent dus minder afhankelijk van je eigen onderzoek. Voorzichtigheidshalve, moet hier wel aan toegevoegd worden dat die investeringsplatformen nog niet bewezen hebben dat ze effectief goede rendementen halen. Kan je, als mede-eigenaar, het kunstwerk dan ook bewonderen in je eigen huis ? De meeste van die investeringsplatform organiseren wel evenementen zodat de beleggers een esthetische reactie kunnen onderhouden met hun investering, maar het werk ophangen in eigen huis valt daar uiteraard niet onder. Daarvoor is het noodzakelijk dat je het volledige kunstwerk aankoopt bij een kunstdealer. Wat weinige geroutineerde verzamelaars echter weten is dat, zelfs bij een gewone aankoop in een galerie-context, de galeriehouder, op voorwaarde dat die zich er ook toe verbindt om het beheer van je verzameling op zich te nemen (bijv. door op zoek te gaan naar doorverkoop opportuniteiten,…), soms aansprakelijk kan gehouden worden indien je niet het rendement realiseert bij doorverkoop waartoe de galeriehouder zich in zijn verkooppraatje toe verbonden had – vooral bij de verkoop van seriewerk en edities zal dit spelen.

Kunstaankopen en de toepassing van beleggingswetgeving

Oliver Lenaerts heeft een bijdrage gepubliceerd in het tijdschrjft Art, Antiquity and Art (2019/4) over de toepassing van de Belgische beleggingswetgeving op kunstaankopen. Het artikel is ook opgenomen op de blog Clancco van Sergio Sarmiento Munoz van Cornell Law NY en is gepubliceerd als ‘doctrine’ in het Belgisch tijdschrift voor bank en financieel recht.

Do’s and Dont’s bij Kunstleasing

Leasing als een financieringstechniek voor kunstwerken vraagt een aparte juridische benadering die rekening houdt met specificiteit van de sector. We sommen er enkele op. Aankoopoptie De kernidee van leasing is om de leasingnemer de opportuniteit aan te reiken een kunstwerk te kopen zonder dat de leasinggever enig financieel risico loopt. Dit impliceert dat de aankoopoptie aan het einde van de lease de leasinggever in staat moet stellen het geïnvesteerde kapitaal te hersamenstellen. Het probleem is echter dat de waarde van een kunstwerk niet gebaseerd is op een intrinsieke waarde, het is volledig gebaseerd op de persoonlijke interesse van de koper en verkoper. Bij het structureren van een leasing, zal de leasinggever bijgevolg bepaalde afspraken moeten maken met marktspelers om haar risico in te dekken. Indien de marktwaarde van het kunstwerk stijgt is er geen probleem tenzij de leasingnemer het kunstwerk heeft geleased met het oog op een winstgevende doorverkoop waardoor de galeriehouder zijn lange-termijn verkoopstrategie voor de kunstenaar doorkruist ziet. Indien de marktwaarde daalt zal de leasinggever niet adequaat beschermd zijn en loopt hij het risico dat de optie niet gelicht wordt. Waardering Een twistpunt gerelateerd aan de aankoopoptie is de waardering van kunstwerken in het kader van een leasing. Om financiële risico’s te vermijden, lijkt het aangewezen om kunstwerken zonder tweedehandsmarkt te waarderen aan de groothandel prijs (d.i. retailprijs min de commissie van de galerie). Voor kunstwerken die worden verhandeld op de tweedehandsmarkt via veilingen is de waardering moeilijker. Vanuit het standpunt van de leasinggever, zal er moeten nagedacht worden over een redelijke ‘loan-to-value’ benadering. Authenticiteit – Eigendom